Achtergrond

Wat de recreatiezonering betekent voor fietsers

Sinds 2022 geldt op de Veluwe een recreatiezoneringsplan van de provincie Gelderland. Het bepaalt waar in het bos ruimte is voor recreatie en waar de natuur voorgaat. Veel fietsers, mountainbikers en gravelrijders kennen het plan niet, terwijl het grote gevolgen heeft voor waar zij kunnen rijden. Op deze pagina leggen we uit wat er is besloten, hoe dat is gegaan en wat het voor fietsers in Heerde, Hattem en Epe betekent.

Wat is er besloten?

De provincie heeft de hele Veluwe verdeeld in zones. In zone A en B, dicht bij dorpen en parkeerplaatsen, is veel ruimte voor recreatie. In zone C en C* is het rustig en komen er minder paden. In zone D mag je in het broedseizoen niet komen, in zone D* het hele jaar niet. Het doel is de natuur te herstellen: de Veluwe gaat achteruit, vooral door stikstof, en drukte op kwetsbare plekken verstoort dieren extra.

Het plan is een uitwerking van het beheerplan Natura 2000 Veluwe. Gedeputeerde Staten hebben het in mei 2022 vastgesteld. De terreineigenaren voeren het uit, met maatregelen tot 2030: paden afsluiten, routes verleggen, parkeerplaatsen verplaatsen en borden aanpassen.

Wat er per zone mag, en welk deel van de Veluwe elke zone beslaat
Zone	Soort gebied	Fietsen	Mountainbiken	Deel van de Veluwe
A	Intensief recreatief gebruik	Ja, op de paden	Ja, op de paden	3,3%
B	Matig intensief recreatief gebruik	Ja, op de paden	Ja, op de paden	19,0%
C	Rustig gebied	Ja, op de paden	Alleen op een gemarkeerde route	38,5%
C*	Zeer rustig gebied	Ja, op de paden	Alleen op een gemarkeerde route	12,4%
D	Dicht in het broedseizoen	Buiten het broedseizoen	Nee	2,1%
D*	Het hele jaar dicht	Nee	Nee	17,6%

Buiten de paden rijden mag alleen in zone A, met toestemming van de beheerder. 7% van de Veluwe valt niet onder de zonering. Bron: Recreatiezoneringsplan Veluwe, pagina 14, 15, 21, 53 en 54.

Hoe is het plan tot stand gekomen?

2018Het beheerplan Natura 2000 Veluwe schrijft een recreatiezoneringsplan voor.
2019-2020De provincie start het proces. Een eerste conceptkaart wordt gemaakt met terreineigenaren en gemeenten. Gebruikersgroepen zijn bij dat eerste kaartbeeld niet direct betrokken.
augustus 2020Informatiebijeenkomst voor de landelijke koepels van gebruikers, waaronder de NTFU en het Fietsplatform.
2021Gebiedsprocessen per deel van de Veluwe, met terreineigenaren, gemeenten en lokale vertegenwoordigers.
januari-februari 2022Het ontwerpbesluit ligt ter inzage. Iedereen kan een zienswijze indienen.
mei 2022Gedeputeerde Staten van Gelderland stellen het plan vast. De uitvoering loopt tot 2030.
september 2024De rechtbank oordeelt dat een deel van de maatregelen toch een vergunning nodig heeft. De provincie past het plan in november 2024 daarop aan.
2026De provincie bekijkt na vier jaar welke maatregelen zijn uitgevoerd en meet opnieuw hoeveel paden er zijn.

Terreineigenaren en gemeenten, ook Heerde, Hattem en Epe, waren in elke stap betrokken. Recreanten werden vertegenwoordigd door landelijke koepels: de ANWB, de NTFU, de KNHS, Wandelnet en het Fietsplatform. In het plan van aanpak uit 2020 stond ook de Fietsersbond. In het vastgestelde plan komt die niet meer voor. Wie niet via een koepel of gemeente betrokken was, kon het plan volgen via de website van de provincie en in 2022 een zienswijze indienen.

Wat betekent het voor fietsers?

Met een gewone fiets mag je in zone C op de paden blijven fietsen. Met een mountainbike mag dat in zone C alleen op een gemarkeerde route. Omdat zone C het grootste deel van de Veluwe beslaat, hangt de ruimte voor mountainbikers vooral af van het aantal gemarkeerde routes.

Voor gravelrijders is het onduidelijk. Het plan noemt mountainbiken en gravel samen “terreinfietsen”, maar de regel voor zone C spreekt alleen over mountainbiken. Of je met een gravelbike als fietser of als mountainbiker telt, is niet vastgelegd. Het plan noemt terreinfietsen zelf een onderwerp dat nog verder uitgewerkt moet worden.

Daarnaast komen er in de rustige zones minder paden. Het plan streeft in zone C naar gebieden van minimaal 25 hectare zonder pad, in zone C* naar minimaal 50 hectare. Dat betekent dat paden verdwijnen, ook paden waar nu gefietst wordt.

In Heerde, Hattem en Epe

Bijna de helft (49%) van het gezoneerde gebied in onze drie gemeenten is zone C of C*.
67% van de MTB-route Heerde loopt door zone C. Zonder die route mag je daar niet mountainbiken.
De gemeente Heerde onderzoekt het aantal paden en “optimalisatie van het fietsverkeer”, en wil olifantspaadjes op de heide bij Heerderstrand en de Renderklippen verwijderen.
Staatsbosbeheer heft in het Zwolse Bos paden op de heide en in zone C op.
Geldersch Landschap & Kasteelen sluit in het noordoosten van de Veluwe paden af en herziet routes, onder meer bij de Tongerense heide.

Zone A Intensief recreatief gebruikFietsen en mountainbiken op de paden
Zone B Matig intensief recreatief gebruikFietsen en mountainbiken op de paden
Zone C Rustig gebiedFietsen op de paden, mountainbiken alleen op een gemarkeerde route
Zone C* Zeer rustig gebiedFietsen op de paden, mountainbiken alleen op een gemarkeerde route
Zone D Dicht in het broedseizoenVan 15 maart tot 15 juli geen toegang
Zone D* Jaarrond dichtGeen toegang (o.a. defensieterrein)
Overig Niet in de zoneringRegels van de eigenaar
Roze lijn Gemarkeerde MTB-route

Bron: provincie Gelderland, Recreatiezonering Veluwe (vastgesteld 2022, kaartgegevens maart 2024). Routes: OpenStreetMap-bijdragers. Vereenvoudigd kaartbeeld, exacte grenzen staan op de officiële kaart van de provincie ↗.

Kan dat zomaar?

Het plan is wettelijk goed verankerd. Het valt onder de natuurwetgeving voor Natura 2000-gebieden en is vastgesteld na een openbare procedure met zienswijzen. Tegen het plan zelf kun je nu geen bezwaar meer maken.

Het plan stelt zelf geen regels voor recreanten. Wat je op een pad mag, bepaalt de terreineigenaar, met de borden bij de ingang, en de gemeente, met haar verordeningen. De zonering is voor hen het kader. Het plan erkent dat de regels per eigenaar verschillen en dat recreanten vaak niet weten bij welke eigenaar ze rijden. De eigenaren werken aan eenduidige regels.

Een deel van de maatregelen heeft sinds de uitspraak van de rechtbank in 2024 een eigen vergunning nodig. Bij die maatregelen loopt dan een aparte procedure. De overige maatregelen, zoals het afsluiten van paden en het verleggen van routes, kunnen eigenaren zonder vergunning uitvoeren.

Zijn fietsers goed vertegenwoordigd?

Op het niveau van de hele Veluwe zaten de fietskoepels aan tafel. De NTFU heeft ervoor gezorgd dat mountainbiken in zone C mogelijk blijft op gemarkeerde routes. Elders op de Veluwe zijn routes aangepast in overleg met lokale mountainbikers.

Voor onze regio noemt het plan geen lokale vertegenwoordiging van fietsers. Bij de evaluatie noemt het plan vooral de ervaring van terreineigenaren. Gebruikersgroepen worden daar niet apart genoemd. Het plan zegt wel dat de kaart “periodiek tegen het licht” wordt gehouden en kan wijzigen, en dat de betrokkenheid van gebruikers kan doorlopen in de uitvoering.

Als vereniging van rijders uit Heerde, Hattem en Epe willen we meepraten over de maatregelen in ons eigen gebied, bij de voortgang in 2026 en bij de volgende evaluatie. We willen duidelijke regels en genoeg gemarkeerde routes, zodat de rustige zones ook echt rustig blijven.

Wat kun je zelf doen?

Word supporter. Elke supporter telt mee als steun in onze gesprekken.
Let op de borden bij de ingang van een gebied. Die bepalen wat er op dat pad mag.
Zie je een afgesloten pad of een onduidelijk bord in Heerde, Hattem of Epe? Stuur een foto met de plek naar info@mtbgravelnoordveluwe.nl.

Word supporter Lees het zoneringsplan ↗

Bronnen

De cijfers voor Heerde, Hattem en Epe zijn een eigen berekening op de kaartgegevens van de provincie (maart 2024) en de gemeentegrenzen van het CBS (2025).